آموزش بوم مدل کسب و کار و نحوه تکمیل آن

بوم مدل کسب و کار (Business ModelCanvas) ابزاری مدیریتی و کارآفرینانه است که به شما اجازه میدهد مدل کسب وکار خود را توصیف، طراحی و اختراع کرده یا آن را به چالش کشیده و یادر آن چرخش (Pivot) ایجاد کنید.

این بوم جدولی 9 بخشی است که بخشهای مختلف یک محصول یا ایده شامل ارزش پیشنهادی، زیرساختها، مشتریها و منابع درآمد را مشخص میکند،که در ادامه به توضیح این 9 بخش خواهیم پرداخت :

بخش مشتریان (Customer Segments) : در این بخش شما بایدمشتریان و کاربران هدف خود را لیست می کنید. برای مثال اگر اسنپ را در نظر بگیرید،شما باید در بخش مشتریان مسافران و راننده ها را وارد کنید و یا اگر شبکه اجتماعیمثل فیس بوک را در نظر بگیرید، باید در این بخش افرادی که پروفایل ایجاد می کنند وشروع به فعالیت می کنند (کاربران) و همچنین تبلیغ کنندگان (مشتریان) را بنویسید.

ارزش پیشنهادی (Value Proposition) : ارزشیاست که شما به هر بخش از مشتریان خود ارائه می کنید مثلا ارزش پیشنهادی که اسنپ بهمشتریان خود ارائه می کند قیمت های پایین است و ماشین در سریع ترین زمان ممکن دراختیار مسافران است و ارزشی که به رانندگان خود ارائه می کند ، این است که در هرقسمتی از شهر باشند درخواست سفر دارند و همچنین هیچ اجباری برای تعداد سفر در روزو زمان کاری نیز ندارند.

کانال های ارتباطی (Channels) : در اینبخش شما کانال ها و راه هایی که از طریق آن ارزش پیشنهادی خود را به دست مشتریمیرسانید لیست میکنید. مثلا استارتاپ زود فود از طریق دو کانال اپلیکیشن و وبسایتبا مشتریان خود در ارتباط است.

ارتباط با مشتریان (Customer Relationships): شما در این بخش فعالیت هایی را که قرار است در راستای حفظ رضایت مشتریو تقویت ارتباط با مشتری انجام دهید را لیست می کنید. برای مثال پشتیبانی مشتری یاخدمات پس از فروشی که شما به مشتریان خود ارائه می دهید. به طور خلاصه می توان گفتاین بخش تمام فعالیت هایی که شما در طول مسیر خرید یک مشتری از زمانی که با شماآشنا می شود تا زمانی که خرید خود را انجام می دهد و حتی بعد از آن را شامل می شود.

جریان درآمد (Revenue Streams) : در اینبخش شما مشخص می کنید که از چه طریقی و به چه میزان قرار است درآمد داشته باشید.یک شرکت می تواند چندین روش درآمدزایی داشته باشد که شما باید تمام آنها را باجزییاتی کامل و به همراه اعداد و ارقام در این بخش بنویسید.

مثلا در مورد اسنپ یکی از روش های درآمدی همان 13 درصد کمیسیون برایهر سفر می باشد که از راننده دریافت می کند و یا شاید شیوه درآمدی برای یک وبسایتفقط تبلیغاتی که درون سایت دریافت می کند باشد. توجه داشته باشید که یک کسب و کارمی تواند چندین روش درآمدزایی داشته باشد که شما می بایست تمامی آنها را در اینبخش لیست کنید.

شرکای کلیدی (Key Partners) : در اینبخش باید ارتباطاتی که به رشد کسب و کار شما کمک خواهد کرد را وارد نمایید. اینبخش می تواند شامل دیگر شرکت ها، ارگان های دولتی، نهادها و… باشد. این بخش را باهم تیمی یا بنیانگذار اشتباه نگیرید. برای درک بهتر این بخش به مثال زیر توجه کنید :

فرض کنید استارتاپ شما شبیه به استارتاپ زود فود باشد. شما اگربخواهید بخش شرکای کلیدی را برای کسب و کار خود پر کنید قطعا اپلیکیشن بازار و یاشاید برخی از مجلات و وبسایت ها که به تبلیغ شما می پردازند و یا حتی بزرگترین ومعروف ترین رستوران های تهران که باعث هرچه زودتر برند شدن شما می شود را بایدوارد این بخش کنید.

فعالیت های کلیدی (Key Activities) : فعالیتهایی هستند که شما باید برای پیشبرد یک پروژه و طی کردن مسیر آنها را انجامدهید. مثل تبلیغات ، بازاریابی ، توسعه محصول و…

منابع کلیدی (Key Resources) : منظورمنابعی است که شما در طول مسیر پروژه به آنها نیاز دارید. مثل منابع مالی برایتبلیغات ، حقوق کارمندان و… یا منابع انسانی مثل برنامه نویس ، تیمپشتیبانی ، تیم بازاریابی و… یا حتی دفتر کار برای استقرار کارکنان نیز جزء منابعفیزیکی دسته بندی می شوند.

ساختار هزینه ها (Cost Stracture) : در اینبخش شما هزینه های انجام پروژه را باید لیست کنید که عمدتا به دو دسته هزینه هایثابت (هزینه اجاره دفتر ، حقوق کارکنان و…) و هزینه های متغیر (هزینه پهنای باند ،تبلیغات و…) تقسیم می شود که معمولا هزینه های متغیر بسته به میزان توسعه کسب وکار شما متفاوت است.

بخش سمت راست بوم : تمرکز اصلی این بخش از بوم روی مشتری است. می توان از این بخش برایایده پردازی نیز استفاده کرد. معمولا این کار را با دو بخش ارزش پیشنهادی و بخشمشتریان شروع می کنند.

بخش سمت چپ بوم : تمرکز اصلی این بخشاز بوم روی کسب و کار است. این بخش کاملا منطقی است شامل حقایق و واقعیت ها می شود.

ترکیب بخش سمت راست و سمت چپ بوم به همراه بخش ارزش پیشنهادی که درمرکز قرار دارد تبادل ارزش میان کسب و کار شما و مشتریانتان را نشان می دهد.

منبع: داناپ